Villa in Eclectische trant, Haarlem

Inleiding

VILLA in Eclectische trant naar ontwerp van A. van der Steur uit 1865. Het pand behoort tot de bouwstroom die in hoofdzaak tussen 1864 en 1870 resulteerde in de realisering van elf villa's op de Bolwerken. Deze Bolwerken waren kort na 1821 naar ontwerp van J.D. Zocher jr. tot geaccidenteerd wandelpark in Engelse landschapsstijl getransformeerd. De villa werd in 1907 aan de oostzijde naar ontwerp van J.A.G van der Steur met enige vertrekken uitgebreid. Toen werd ook de inmiddels verdwenen houten serre aan de westzijde met één bouwlaag verhoogd. De plaats van deze serre is nog herkenbaar aan de vensteropeningen zonder lijstwerk. Na 1970 werd de raamindeling van de vensters en de indeling van de ingangspartij gewijzigd. Toen werden ook de lage balustraden van balkon en plat met een (verwijderbaar) hekwerk verhoogd. Het pand is sedert jaren in gebruik als kantoor.

Omschrijving

De villa heeft een grondplan dat bestaat uit twee gelijke, met de lange zijde tegen elkaar liggende rechthoeken die ten opzichte van elkaar zijn verschoven. Het pand heeft twee bouwlagen onder samengestelde kap. De met zwarte Hollandse pan gedekte kap bestaat uit een aantal zadeldaken met overstek en flauwe helling. Het muurwerk bestaat uit witgepleisterde baksteen op donkere plint.

De hoofdvorm van de villa wordt bepaald door een lang bouwvolume met langskap aan de achterzijde en twee haaks daarop staande kortere volumen met dwarskappen aan de voorzijde. De symmetrische voorgevel (zuid) heeft een breedte van drie vensterassen. Tussen de beide dwarse volumen, elk ter breedte van één vensteras, bevindt zich een terugliggende partij met langskap waaruit een op twee vierkante pijlers rustend balkon naar voren springt. Onder dit balkon, dat is voorzien van een laag hekwerk, bevindt zich de hoofdingang. Net als de voorgevel bestaan zij- en achtergevels uit relatief veel muurwerk waarin zich respectievelijk twee en drie vensterassen bevinden. De vensterassen in de kopse zijden van de bouwvolumes worden van plint tot geveltop benadrukt door een licht vooruitspringende decoratie in neoclassicistische trant. Deze gepleisterde decoratie bestaat uit een stapeling van borstweringen en vensteromlijstingen. In de linkerzijgevel (west) bevindt zich in deze vensteras een vooruitspringende partij met bewerkte hoeklisenen en hoofdgestel waarin zich terrasdeuren bevinden. De bovenzijde fungeert als plat dat vanuit de verdieping wordt bereikt. Het plat heeft net als het balkon aan de voorzijde een laag ijzeren hekwerk tussen vierkante pijlers.

Bijna alle vensters zijn rechthoekig, alleen de kleine vensters in de geveltoppen worden halfrond beëindigd. De omlijstingen van deze vensters worden ter hoogte van de kapvoet door getande horizontale lijsten met de gevelhoeken verbonden. De rechthoekige vensters die in de benadrukte vensterassen liggen zijn van groot formaat. Bij de wijziging van de raamindeling bleven de uit oogpunt van constructie onmisbare middenstijlen van de kozijnen gehandhaafd.

Waardering

De uit 1865 daterende, Eclectische villa van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een woonhuis voor welgestelden uit het derde kwart van de 19de eeuw, voorts wegens ensemblewaarde als beeldbepalend onderdeel van de 19de-eeuwse villa-bebouwing die vooral tussen 1864 en 1870 in relatie tot de landschappelijke aanleg van de Bolwerken tot stand kwam.